Z Kryszynian przez Krynki do Bohonik i Sokółki. 
Szlak, jak na razie, jest swojego rodzaju hasłem ponieważ w terenie z trudem można odszukać jakieś logiczne części jego oznakowania. Trzeba się jednak wybrać do Kruszynian czy Bohoników nie tylko po to aby zetknąć się z tatarską tradycją, ale także po to by odetchnąć od miejskiego zgiełku, chłonąc wspaniałą atmosferę podlaskich wsi.   
    W Kruszynianach, na wschodnim krańcu Puszczy Knyszyńskiej, znajduje się najstarsza w Polsce świątynia muzułmańska. Jednak na próżno szukać tutaj wyniosłego minaretu. Kruszyniański meczet jako żywo przypomina drewniane podlaskie kościółki. Stało się tak ponieważ lokalni budowniczowie wznoszący go w XIX w. adaptowali regionalne wzorce budowlane do wymogów religii muzułmańskiej. Dzięki temu powstała oryginalna, jedyna w swoim rodzaju świątynia. Około 100 metrów za meczetem na pobliskim pagórku znajduje się mizar- muzułmański cmentarz.
    Drugi z meczetów na Szlaku znajduje się w Bohonikach niedaleko Sokółki. Obecny meczet w Bohonikach został wybudowany w II połowie XIX w. Wzniesiony jest na planie kwadratu i nakryty czterospadowym dachem, który jest zwieńczony wieżyczką z kopułką. Na wieżyczce umieszczony jest półksiężyc symbol islamu. Wnętrze świątyni podzielone jest na cześć przeznaczona dla mężczyzn i cześć przeznaczona dla kobiet. Tuż za wsią znajduje się mizar. Stare mogiły można rozpoznać po tym, że mają dwa kamienie nagrobkowe: większy leżący u głowy zmarłego i mniejszy spoczywający u jego stóp. Nowsze grobowce odróżnia od współczesnych grobowców chrześcijańskich jedynie symbolika (umieszczony u góry półksiężyc z gwiazdą i niekiedy stylizowany werset koraniczny). Całkowity odstępstwem od zasad islamu jest umieszczanie na grobowcach wizerunków osób zmarłych.
    Na Szlaku warto zatrzymać się jeszcze chociażby w Malewiczach Górnych leżących tuż obok Bohonik, gdzie stoi jeden z sokólskich wiatraków czy Krynkach aby zobaczyć kirkut – żydowski cmentarz jeden z największych w tej części Polski. W Sokółce w Muzeum Ziemi Sokólskiej (siedziba w Domu Kultury) znajduje kolekcja eksponatów tatarskich. Orientalne zbiory odnajdziemy również w Muzeum Historycznym w Białymstoku.

Jak dojechać:
Pociągiem: Wybierając się do Bohonik, można dojechać pociągiem z Białegostoku do Kundzina (kierunek Kuźnica Białostocka), a stamtąd rowerem bądź pieszo w stronę Orłowicz. Można też wysiąść w Sokółce (tu zatrzymuje się też pociąg pośpieszny z Warszawy – w którego składzie znajduje się wagon dla rowerów) i stamtąd podjechać autobusem w kierunku Kuźnicy przez Malawicze.
Autobusem: Do Kruszynian można dojechać autobusem z Białegostoku przez Supraśl, Szudziałowo, Krynki albo z Sokółki. Połączenia są bardzo rzadkie.
Samochodem i rowerem: Kruszyniany są oddalone o 55 kilometrów na wschód od Białegostoku. Najlepiej jechać tam drogą numer 676 prowadzącą przez Supraśl i Krynki. Na rondzie w Krynkach należy skręcić na Kruszyniany. Z Białegostoku zarówno do Bohonik, jak i do Kruszynian jest po ok. 50 km, z Bohonik do Kruszynian - ok. 35 km, z Sokółki do Bohonik niecałe 10 km

Szlak ludowego rękodzieła

    Szlak rozpoczyna się w  Czarnej Białostockiej i biegnie poprzez Czarną Wieś Kościelną, Łapczyn, aż po Janów. Warto odszukać warsztaty, w których powstają wedle zasad przekazywanych od pokoleń: chodniki, narzuty, garnki, wyroby z drewna, słomy. W kuźni, potężnymi młotami wykuwane są podkowy i metalowe okucia.
    Proces technologiczny stosowany przy produkcji glinianych wazonów i garnków nie zmienił się od lat. Niektórzy z etnografów twierdzą, że od stuleci. W warsztatacie Piechowskich w Czarnej Wsi Kościelnej można poznać sposób, w jaki wytaczane są, wypalane i zdobione różnego rodzaju naczynia: dwojaki, ładyszki do przechowywania mleka, buńki, misy i wiele innych.
    Drewniana łyżka lub dwuosnowowy chodnik są wspaniałymi pamiątkami, które warto zabrać ze sobą powracając do domu z wakacyjnych wojaży. Tkaniny dwuosnowowe powstające w okolicach Janowa i Nowokolna już dość dawno wzbudziły zainteresowanie etnografów. Ich genezy niektórzy upatrują w dalekiej Skandynawii. Dwuosnowowe chodniki urzekają pięknem motywów gwiazd, latorośli, rombów, "raczków" oraz korowodów weselnych z przeplatającymi się postaciami ludzkimi i wizerunkami zwierząt.
    Podróżując szlakiem ludowego rękodzieła nie sposób nie zatrzymać się w Łapczynie i Zamczysku. Znajdują się tam pracownie wyrobu drewnianych łyżek: warząchwi, czerpaków i innych. Takie łyżki będą nie tylko pamiątką ale, przydadzą się także w gospodarstwie domowym.
    Nigdy nie zapomni się wizyty w kuźni, gdzie po każdym uderzeniu młota tysiące iskier rozbłyskują w mrocznym wnętrzu. Kowal i jego rzemiosło przez stulecia były wysoko cenione wśród mieszkańców wsi. W dawnych czasach uchodził za osobę żyjącą na pograniczu dwóch światów. Tego codziennego, którego rytm odmierzały monotonne uderzenia kowalskiego młota i tego odświętnego, mijającego równie szybko jak snop iskier rozsypujących się po wnętrzu kuźni. W wielu miejscowościach Białostocczyzny działają zespoły ludowe kultywujące dawne zwyczaje, obrzędy i tańce, które towarzyszyły wiejskiemu życiu.

Na szlaku białostockich sanktuariów

    Białostocczyzna - szczególnie zachodnia jej część - posiada sanktuaria, do których podążają pielgrzymi nie tylko z okolic, ale i z całej Polski, by pomodlić się przed cudownymi obrazami. Są miejsca znane i mniej znane, z którymi chciałbym zapoznać turystów przyjeżdżających na Białostocczyznę.
    Zwiedzając Białystok warto odwiedzić sanktuarium w Katedrze p.w. Wniebowzięcia N.M.P. przy Rynku Kościuszki. Kościół został wybudowany w latach 1900 -1905 w stylu neogotyckim przy kościele z 1617 r.
    Przy ulicy Lipowej w Białymstoku znajduje się cerkiew p.w. św. Mikołaja Cudotwórcy. wybudowana została w latach 1843 -1847 na miejscu dawnej cerkiewki unickiej pamiętającej początki miasta. Cerkiew przypomina świątynię Aleksandra Newskiego w Petersburgu. Na uwagę zasługuje ikona Matki Bożej Białostockiej oraz relikwie świętego męczennika 6 - letniego chłopca, patrona dzieci i młodzieży, który w 1690 r. został zamordowany w pobliskiej wsi Zwierki. Jego ciał nie uległo rozkładowi i znajduje się w małej trumience z prawej strony cerkwi.
    Następną miejscowością godną zwiedzenia jest Knyszyn - dawny gród Zygmunta Augusta. Znajduje się tu murowany kościół pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty z 1580 roku , a w nim obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy słynący niegdyś z wielu łask, dzisiaj zapomniany z uwagi na coraz bardziej rozwijający się kult maryjny w pobliskim Krypnie.
    W Krypnie znajduje się sanktuarium Matki Boskiej Pocieszenia z obrazem słynącym cudami od ponad 400 lat. W starych kronikach można odczytać, że hetman Jan Zamoyski zamówił do kaplicy w swojej rezydencji w Knyszynie kopię obrazu Matki Boskiej Śnieżnej z bazyliki Bazyliki Santa Maria Maggiore w Rzymie z przełomu XVII/XVIII wieku. Można przypuszczać, że ten właśnie obraz Matki Boskiej Pocieszenia został znaleziony (jak głoszą dwie wersje legendy) na lipie lub w krypie i wkrótce zasłynął cudami. w 1520 roku wybudowano w tym miejscu kaplicę i umieszczono w niej obraz. Obecnie obraz znajduje się w ołtarzu głównym kościoła wybudowanego w latach 1881 -1885. W Krypnie można przenocować w Domu Pielgrzyma.
    Z Krypna kierujemy się  do następnego sanktuarium w Płonce Kościelnej koło Łap jadąc przez Tykocin, leżący w dolinie Narwi.
    Tykocin posiada wiele ciekawych zabytków pochodzących z okresu Baroku, m.in. muzeum judaizmu znajdujące się w zabytkowej synagodze, oraz ruiny dawnego zamku - twierdzy z początków XVI w. W twierdzy tykocińskiej w czasie potopu szwedzkiego bronił się Janusz Radziwiłł przed wojskiem polskim.
    W Płonce Kościelnej wchodzimy do kościoła p.w. św. Michała Archanioła zbudowanego w 1913 r. , w którym znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej Płonowskiej - Królowej Młodzieży z 1658 r. W kościele znajduje się także krucyfiks podarowany przez króla Jana Sobieskiego, który modlił się przed płonkowskim obrazem wraz z rycerstwem.
    Jadąc do następnego sanktuarium w Topczewie można wstąpić do kościoła św. Piotra i Pawła w Łapach zbudowanego w latach 1917 -1936. W głównym ołtarzu znajduje się cudowny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej zasłaniany obrazem Matki Boskiej Królowej. Oba obrazy pochodzą z 1936 roku. W dalszej drodze można zatrzymać się w miejscowości Pietkowo. W tutejszym kościele p.w. św. Anny w głównym ołtarzu znajduje się kopia obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej sprowadzona z Wilna w 1938 r.
    W Topczewie natomiast wchodzimy do kościoła klasycystycznego pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa Męczennika zbudowany w latach 1926 - 1931 jako już trzeci kościół w tym miejscu. Kult świętego istnieje już w Topczewie od początków XVI wieku. 29 września odbywa się czterdziestogodzinne nabożeństwo, kiedy to przybywa bardzo dużo pielgrzymów z okolicy.
    Z Topczewa jedziemy do niewielkiej wioski Hodyszewa, gdzie znajduje się obraz Matki Boskiej Hodyszewskiej od dawna znany i czczony przez lud Podlasia, Kurpi i Mazowsza. Ciekawe są dzieje pochodzącego z XVI w. obrazu, który wywieziony do Rosji w czasie I wojny światowej powrócił na swoje miejsce w 1926 r. Obok sanktuarium znajduje się cudowne źródełko , obok którego ukazała się Matka Boska ok. 250 lat temu. Od 1976 r. opiekę nad sanktuarium objęli  Pallotyni.
    Niedaleko Hodyszewa, ok. 8 km. na południe znajduje się sanktuarium św. Doroty Męczenniczki w miejscowości Domanowo koło Brańska. Drewniany kościół pochodzący z 1460 r. chociaż wielokrotnie przebudowywany , zachował swój piękny wystrój z elementami renesansu i baroku.
    Z Domanowa jedziemy przez Brańsk do Ostrożan, gdzie znajduje się łaskami słynący obraz Matki Boskiej Ostrożańskiej w drewnianym ponad dwustuletnim kościele o barokowym wystroju. Początki kultu nie są znane, ale jak głosi legenda, wśród lipowych drzew objawiła się Matka Boska pozostawiając swój ślad na leżącym kamieniu. Od wieków sanktuarium jest miejscem wielu pielgrzymek.
    Z Ostrożan jedziemy do wsi Miłkowice Maćki, w której znajduje się drewniany kościół p.w. św. Rocha z 1811 r. Dzieje tego miejsca kultu datują się od 1710 r. kiedy to panowała epidemia cholery i ludność okoliczna modliła się w tym miejscu o ocalenie.
    Dalej jedziemy przez Drohiczyn do Siemiatycz zwiedzając piękny barokowy kościół z 1619 - 1639 r. w którym znajduje się Obraz Matki Boskiej Uzdrowieńczej, prawdopodobnie pochodzący z XVI w.
    Niedaleko Siemiatycz ok. 12 km w dawnej Puszczy Mielnickiej znajduje się sanktuarium prawosławne na św. Górze Grabarce p.w. Przemienienia Pańskiego. Na Górze można zobaczyć cerkiew i las krzyży pokutnych oraz inne obiekty sakralne. Kult ikony Przemienienia Pańskiego przeniesiony został na Grabarkę w XVIII w. z pobliskiego Mielnika. To tutaj na górze w 1710 r. skryli się okoliczni mieszkańcy, jak głosi legenda ocalili swoje życie modląc się i pijąc wodę wyłącznie z pobliskiego źródełka.
 

Kraina Otwartych Okiennic

Szlak Światowida

Podlaski Szlak Bociani

    Pierwszy szlak konny przez Puszczę Knyszyńską i jeden z trzech znakowanych szlaków konnych w województwie podlaskim. Daje możliwość poznania z grzbietu wierzchowca walorów naturalnych Puszczy Knyszyńskiej, a także puszczańskich perełek architektury i kultury (miasteczko Supraśl, wsie na szlaku rękodzieła ludowego). Wiedzie przez liczne stadniny lub gospodarstwa agroturystyczne, których właściciele chętnie przyjmą jeźdźca i jego wierzchowca na nocleg.
    Trasa: Folwarki Tylwickie - Sokole - Pieńki - Waliły - Lipowy Most - Kopna Góra - Surażkowo - Supraśl - Studzianki - Wólka Ratowiecka - Jurowce - Kol. Leńce - Krynica
Pomarańczowy - długość: 119, 7 km
    Szlak rozpoczyna się w kolonii Folwarki Tylwickie. We wsi drewniana cerkiew prawosławna p.w. Podwyższenia Krzyża Św. z 1819 r. Następnie szlak podąża przez las do wsi Sokole, przecinając szlak rowerowy "Przez gminę Michałowo" oraz pieszy "Skrajem Puszczy Knyszyńskiej", następnie leśnymi drogami wiedzie do miejscowości Kopce i Pieńki.
    Przez Dzierniakowo szlak prowadzi do linii kolejowej Białystok - Zubki Białostockie (ruch osobowy zawieszony), następnie przez ruchliwą szosę międzynarodową do miejscowości Waliły, gdzie znajdują się pozostałości parku dworskiego z XIX w., drewniana szkoła z lat 30-tych XX w. We wsi znajduje się także olbrzymi głaz narzutowy o obwodzie 14 m, pozostałość epoki lodowcowej.
    Przez miejscowość Radunin (przykłady ciekawej architektury drewnianej - szczególnie interesujące są charakterystyczne zdobienia chat) szlak prowadzi przez rzekę Supraśl do Nowosiółek. 
    W dalszej drodze miłośnicy golfa znajdą coś dla siebie - w Lipowym Moście, w środku Puszczy Knyszyńskiej działa pole golfowe. 
Szlak wiedzie następnie przez puszczę aż do
    Kopnej Góry, gdzie na uwagę zasługuje Arboretum im. Powstańców Styczniowych z 1863r.  W Kopnej Górze znajduje sie leśniczówka z hotelem koni.
Z Kopnej Góry szlak prowadzi doliną meandrującej rzeki Sokołda, wpadającej do Supraśli. Przez rezerwat "Surażkowo" docieramy do kolejnego gospodarstwa agroturystycznego "Ritowisko" z hotelem koni i możliwością noclegu. Jadąc wzdłuż Supraśli przejeżdżamy obok jedynego miasteczka położonego na terenie Puszczy Knyszyńskiej - uzdrowiska Supraśl.
    Wracając na szlak kierujemy się  do wsi Studzianki. We wsi bardzo ciekawe przykłady architektury drewnianej, oprócz tego pięknie odrestaurowany wiatrak holender.
Po przekroczeniu szosy Białystok - Sokółka szlak biegnie przez wieś Ruda Rzeczka, a po przejechaniu przez kolejną linię kolejową, dochodzi do Wólki Ratowieckiej. Stąd blisko już do Czarnej Wsi Kościelnej słynącej z wyrobu naczyń glinianych.  
Szlak przecina następnie szosę Białystok - Augustów, prowadzi przez kol. Leńce, wieś Ponikła aż dochodzi do wsi Krynice  gdzie się kończy. 

Szlaki opracowane przez: Tomasza Szlagowskiego z  Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej „Światowid” w Choroszczy
Żródło:
www.urlop.com.pl
www.zielonewrota.pl

Powrót